زندان هارون الرشید؛کهن ترین بنای شهر ری


شهر ری از قدیمی ترین شهرهای دنیا و منطقه بیست تهران کنونی است. زمان پیدایش ری به تاریخ قوم آریایی می‌رسد، وقتیکه ری از تمام شهرهای ماد بزرگتر بوده است. این شهر زادگاه زرتشت پیامبر ایران است و از مراکز مهم سیاسی، دینی و اقتصادی در طول تاریخ ایران تا به امروز به شمار می رود. قدمت سکونت در این شهر به ۸ هزار سال پیش از میلاد بازمی‌گردد.

 ری تنها منطقه باستانی استان تهران است که دارای آثار تاریخی و مکان‌های دیدنی بسیاری است. دیدنی های تاریخی شهرستان ری بر دیدنی های طبیعی آن غالب است. تاریخ طولانی و سابقه کهن ری باعث شده است که آثار تاریخی فراوانی در این شهر وجود داشته باشد. زندان هارون یکی از همین آثار تاریخی است که به دوران پس از اسلام تعلق دارد.

زندان هارون در ۱۳ کیلومتری شرق تهران و در ۱۰ کیلومتری جاده تهران به خراسان، در دامنه کوه‌های مسگرآباد جا خوش کرده است. زندان هارون یا زندان هارون‌الرشید یا زندان خان متعلق به قرن ۴ هجری قمری است. زندان تاریخی هارون‌الرشید یکی از کهن ترین بناهای شهرستان ری است که با گذشت ۱۸۰۰ سال، همچنان پابرجا مانده است.

بنای زندان به شکل مکعب مستطیل به ارتفاع ۹ متر و در دو طبقه بنا شده است و از طول و پهنای یکسانی برابر با ۳۰ متر بهره مند است. زندان هارون دارای ساختاری متشکل از لاشه سنگ و گچ است و با سنگ‌های آتشفشانی ساخته شده است. این بنا در حقیقت مربوط به دوران حکومت آل بویه است که در آن زمان، از آن به عنوان سلول‌های انفرادی برای حبس زندانیان استفاده می کردند، اما هیچ سندی مبنی بر زندان بودن این بنا وجود ندارد و در هیچ یک از نسخه‌های تاریخی در این باره صحبتی نشده است. قدمت بنا به دوره ساسانیان و سلجوقیان نیز نسبت داده شده است. برخی محققان نیز معتقدند این بنا در واقع آتشکده‌ای باستانی بوده است و به همین دلیل قدمت آن به دوران ساسانی بازمی‌گردد. به عقیده «آندره گدار»، زندان هارون متعلق به دوران سلجوقیان است و یکی از استحکامات نظامی آن عصر به شمار می‌آید.

نام زندان در دوران قدیم بدین بنا اطلاق شده است و امروزه هم به همین نام خوانده می‌شود و اطلاق این نام ریشه در افسانه‌ها دارد. گذشت زمان و حوادث دوران لطمه زیادی به بنا وارد آورده، ولی تا اندازه‌ای مرمت شده‌ است. این زندان تاریخی در تاریخ ۱۱ بهمن ۱۳۳۴ با شماره ثبت ۴۰۸ به‌عنوان یکی از آثار تاریخی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

دیدگاه شما