تنها بنای سنگی کرمان


گنبد بزرگ و عجیب جبلیه در متنهی الیه شرق کرمان در انتهای خیابان رزیسف نزدیک به دو قبرستان صاحب الزمان و سید حسین قرار دارد. این گنبد هشت ضلعی که تماما از سنگ است به گنبد گبری نیز معروف است. عرض پی این بنا در پایه به سه متر می رسد و در هشت طرف آن هشت در به عرض دو متر تعبیه شده که اخیرا به دلیل محافظت از بنا فقط یکی از آنها باز است و باقی با سنگ مسدود شده اند. سقف گنبد از آجر ساخته شده و داخل آن دارای تزیینات گچبری است. مصالح به کار رفته در دیوارها نیز سنگ لاشه با ملات گچ از بیرون و آهک از داخل است. گفته می شود که در ساخت این گنبد به جای آب از شیر شتر استفاده شده است که مورخان و معماران دلیل استحکام این بنا را همین امر می دانند.

 

 

اطراف محیط این بنا درختانی چون سرو و کاج کاشته شده اند و جنگلی با نام جنگل قائم را تشکیل داده اند که امروزه از تفرجگاه های کرمان به شمار می رود.

 

تاریخچه این بنا به درستی ذکر نشده است و برخی مردم معتقدند که این مکان قبلا آتشکده یا مقبره یکی از زرتشتیان بوده و برخی دیگر آن را مزار سید محمد تباشیری می دانند. پژوهشگران اروپایی این گنبد را متعلق به دوران سلجوقیان می دانند. برخی از مردم نیز آن را مربوط به اواخر دوران ساسانی می دانند ولی اکثریت بر این نظر هستند که این بنا مربوط به پیش از اسلام و از بناهای زرتشتی و گبری است.  

 

در حال حاضر داخل این مجموعه موزه سنگ کرمان قرار دارد که می توانید از موزه نیز بازدید کنید.

 

 

 

گنبد جبلیه پس از مرمت در سال 1383 توسط وزارت فرهنگ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.  از كتیبه‌های موجود در این گنجینه می‌توان به كتیبه مسجد آبدر اشكان رابر بافت اشاره كرد. این کتیبه مربوط به بنای مسجدی متعلق به سال ۴۲۵هجری قمری است که یكی از قدیمی‌ترین كتیبه‌های موجود در این گنجینه است. كوچكترین سنگ قبر كشف شده در استان كرمان نیز در این گنجینه نگهداری می‌شود.

 

با اینکه تاریخ دقیقی از ساخت این بنا در دست نیست ولی بدون شک یکی از بینظیرترین و بی بدیل ترین آثار تاریخی شهر کرمان است چون در طول تاریخ معماری ایران، بناهای بسیاری ساخته شده اند که معمار بنا هیچگونه نام و نشانی در آن از خود به جای نگذاشته و بار تجربی دانش خود را به شاگردانش بدون هیچ چشمداشتی متنثل کرده است.

دیدگاه شما