غذای محلی هرمزگان: خوراک مهیاوه


مهیاوه یا مهوه نوعی خوراک است که در استان هرمزگان تهیه می شود و به صورت غذای کامل یا چاشنی به مصرف می رسد. مهیاوه که مهیابه، ماهیاوه، مهیوه، مهوه، موه، هم به آن می گویند، غذای مخصوص مردم جنوب ایران است. گویا کلمه مهوه و مهیاوه، در اصل از دو کلمه ماهی و آوه، مرکب بوده و آوه به معنی آب است. مهیاوه یک نوع غذای آبکی تیره رنگ و شور و تند است که آن را از یک نوع ماهی ریز به نام موتو، متو یا حشینه (مومغ، ساردین) درست می کنند و با نان یا همراه غذاهای دیگر به مصرف می رسانند و بسیار مقوی و اشتها آور است.

 

مواد لازم:


ماهی ساردین : نیم کیلو
خردل: نیم کیلو
رازیانه: ۲۵۰ گرم
نمک: یک و یک چهارم پیمانه
آب: به مقدار لازم

 

طرز تهیه:


ماهی ساردین را کاملا شسته تا شن هایی که به ماهی چسبیده اند از آن جدا شوند. یک ظرف سفالین (پیگُنه) را با آب پر کرده نمک را در آب ریخته و حل می کنیم. سپس ماهی شسته شده را در آن ریخته و به عبارتی ماهی را در محلول آب و نمک می خوابانیم. آب باید حدود ۱۰ سانتی متر روی ماهی را فرا بگیرد. اکنون روی ظرف را با پارچه تمیزی می پوشانیم و دور آن را با یک کش می بندیم و سپس در ظرف را می گذاریم و به مدت حداقل ۲۰ و حداکثر ۳۰ روز ظرف را در مکانی آفتاب گیر می گذاریم. البته این مدت زمان بسته به گرمی یا سردی هوا متفاوت است و هر چه هوا سردتر باشد مدت زمان مورد نظر افزایش می یابد.


حال چرا محتویات آب و ماهی را حتما باید در آفتاب گذاشت؟


چون ماهی زودتر نرم و جهت مراحل بعدی آماده تر خواهد شد. در مدتی که ظرف سفالین (پیگُنه) حاوی آب و ماهی را در آفتاب گذاشته ایم روزی دو بار به آن سر زده و با قاشق آن را به هم می زنیم تا از فساد آن جلوگیری شود.


بعد از اتمام مدت مورد نظر محتویات ظرف را در یک آبکش که ظرفی دیگر زیر آن قرار داده ایم، می ریزیم (توچه داشته باشید که آب ماهی حاصله نباید دور ریخته شود) و ماهی را با دو دست می مالیم تا کاملا له شود و آب اضافی آن کاملا خارج شود. تفاله ماهی بر جای می ماند که آن را دور می ریزیم.


آب ماهی آبکش شده را با خردل که از قبل بو داده ایم و آسیاب کرده ایم و اکنون به صورت پودر در آمده مخلوط می کنیم، هم می زنیم تا کاملا مخلوط شود. مواد مخلوط شده را در ظرف سفالین می ریزیم و دور آن را با پارچه و کش می بندیم و در مکانی آفتاب گیر می گذاریم تا مهیاوه کاملا برسد. البته باز هم بسته به سردی و گرمی هوا مدت رسیدن و آماده شدن مهوه متفاوت است اما به طور معمول در یک هوای گرم ۱۰ تا ۱۵ روز کافی است و بعد از این مدت مهیاوه آماده مصرف است. بعد از رسیدن مهوه هم باید در روز دو بار آن را با قاشق به هم زد.


نکات مورد توجه و مهم در تهیه مهیاوه:


۱- همراه با خردل بو داده گاهی سایر ادویه ها نظیر: رازیانه، تخم گشنیز هم آسیاب شده و به آب ماهی اضافه می شود. گاهی هم پوست نارنج خشک شده به ماده فوق اضافه می شود (پوست نارنج را نباید آسیاب کرد). البته ادویه افزوده به مهیاوه در برخی مناطق زیره و فلفل سیاه و کنجد نیز می باشد.


۲- مزه مهوه ای که در سفال تهیه می شود بسیار بهتر از مهوه ای است که در سایر ظروف درست شده است (از درست کردن مهوه در ظروف پلاستیکی خودداری شود).


۳- نمک در تهیه مهیاوه بسیار مهم است و اگر مقدار آن کم باشد مهیاوه دچار کرم زدگی شده و فاسد می شود.


۴- بهتر است که مهیاوه را در فصل گرم سال (تابستان) تهیه کرد.


۵- گاهی بعضی از افراد معتقدند که مهوه بوی بدی دارد. در خصوص این موضوع باید عرض کنیم که مهیاوه به مواظبت زیادی نیاز دارد تا آماده شود و زمانی که مراقبت به دلیل سهل انگاری کافی نباشد مهیاوه فاسد شده و بوی بسیار بدی از آن استنشاق می شود وگرنه در حالت عادی مهوه بسیار خوش بو و بوی خردل و ماهی در آن فاحش خواهد بود.


۶- در زبان محلی به ظروف سفالین مخصوص تهیه مَهوه «پیگُنه» می گویند.


۷- مهوه دارای فسفر و کلسیم و چربی زیادی است که همگی از ماهی به دست آمده است. خوردن مهوه که دارای خردل هم است از ابتلا به برخی از بیماری ها نیز جلوگیری می کند.


طرز مصرف مهیاوه:


مهوه را داخل ظرفی با روغن تفت مختصری می دهند و به عنوان صبحانه با نان مصرف می شود. البته اگر به این صبحانه مقداری لیمو تازه یا آب لیمو هم اضافه شود خوشمزه تر خواهد شد.


همچنین از مهوه در پختن بعضی از نان های محلی نظیر: بالاتوه، لیتک، شَلوت، شُلشُلِه، فَلَزی، تَفتُون، بُتُنور و … استفاده می شود.

دیدگاه شما