باغ موزه مقدم، گران ترین خانه تهران


عمارت و خانه ای قاجاری، که روزگاری منزل مسکونی خاندان مقدم ها بوده است، امروزه با عنوان باغ موزه مقدم شناخته می شود. این عمارت باشکوه و مجلل محل سکونت محمدتقی خان احتساب الملک از افراد بانفوذ دربار قاجار بوده است و ریاست اداره احتسابیه تهران را بر عهده داشته است. پسر کوچک تر او محسن مقدم پس از اتمام تحصیلات در فرانسه همراه با همسر خود سلما کویومجیان به ایران باز می گردد. محسن مقدم، پس از فوت پدر، عهده دار خانه اجدادی خود می شود.

جالب است بدانید محسن مقدم از اساتید برجسته باستان شناسی دانشگاه تهران بوده است و همچنین همسر وی که زاده بلغارستان بوده است، در دوره ای، ریاست کتابخانه ملی ایران را بر عهده داشته است.

باتوجه به توضیحات، علاقه مندی محسن مقدم و همسر وی به فرهنگ و تاریخ کاملا مشهود می باشد. به همین خاطر از علایق این زوج دوست داشتنی در کنار فعالیت های علمی خود، اقدام به جمع آوری آثار و اشیاء ارزشمند باستانی بوده است.

 

باغ موزه مقدم، موزه ای با ارزش تاریخی فراوان

 

علاوه بر جنبه تاریخی و معماری با شکوه باغ موزه مقدم، وجود تعداد فراوانی از آثار و کلکسیون های ارزشمند و باشکوه تاریخی همچون سنگ تراشیده های نایاب، مهر ها، سفالینه، شیشه ها و اسناد تاریخی معتبر و ... سبب گشته تا به اعتقاد بسیاری از کارشناسان به عنوان گران ترین خانه ایرانی یاد می شود.

هر قسمت این خانه باشکوه، بخشی از تاریخ را در خود نگه می دارد. محسن مقدم، استاد برجسته دانشگاه تهران و همچنین از بنیان گذاران دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، در سال 1366 چشم از دنیا فرو می بندد. وی در سال 1351، منزل تاریخی و ارزشمند اجدادی خود را وقف دانشگاه تهران می کند. پس از مرگ همسر وی در سال 1369، دانشگاه تهران به صورت مستقیم مدریت باغ موزه مقدم را برعهده می گیرد. باغ موزه مقدم در سال 1379 به ثبت ملی می رسد.

 

بخش های گوناگون و معماری های برجسته باغ موزه مقدم

 

وصف باغ موزه مقدم تهران به همراه تمام آثار تاریخی که در دل خود دارد، در کلام نمی گنجد اما بیایید با هم بازدیدی داشته باشیم از گران ترین و البته ارزشمند ترین خانه ایران در دل تهران که برای گردشگری و تهران گردی فوق العاده می باشد.

 

همانطور که گفتیم، تاریخ بنا و ساخت باغ موزه مقدم به دوران قاجار باز می گردد؛ که در خیابان شیخ هادی در بخش شمالی خیابان امام خمینی واقع شده است. مساحت باغ موزه مقدم 2117 متر مربع می باشد. پس از ورود به باغ موزه مقدم، با فضا و معماری اصیل ایرانی روبرو می شود؛ که البته با آثار ارزشمند و باستانی که می بینید ناهمگون نمی باشد و هماهنگی زیبایی بین وسایل خانه و معماری آن لمس خواهید کرد.

 

فضای و معماری اصیل ایرانی در باغ موزه مقدم

 

از نخستین بخش هایی که با آن روبرو می شوید اتاق پیشخوان می باشد که در زمان حیات محسن مقدم به عنوان اتاقی جانبی برای پذیرایی استفاده می شده است که در حال حاضر میزبان قاب عکس ها، لوازم شخصی محسن مقدم و همچنین بخشی از این اتاق به معرفی شخصیت و فعالیت های وی می پردازد.

 

اتاق پذیرایی

اتاق یا سالن پذیرایی که در حقیقت محل کار محسن مقدم بوده است اکنون بخشی از آثار و اشیا تاریخی جمع آوری شده توسط محسن مقدم در این اتاق به نمایش در آمده است. آثاری همچون سفالینه های تاریخی، شیشه ها، اشیا فلزی، ابزار های سنگی و ... می باشد.

 

نمای ساختمان اصلی باغ موزه مقدم

 

حوضخانه

حوضخانه یا همان زیرزمین موزه مقدم، از قدیمی ترین بخش های خانه مقدم محسوب می شود و نکته جالب در مورد این زیززمین تزئینات دیوار آن می باشد که از کاشی و قطعات ظروف سفالین برگرفته از سده های چهارم تا سیزدهم هجری قمری است، که در حقیقت تاریخ تحول صنعت سفال و کاشی کاری ایران را برای بازدیدکنندگان به نمایش می گذارد.

 

حوضخانه باغ موزه مقدم، تزئین شده با کاشی های اصیل ایرانی

 

کتابخانه موزه مقدم

این بخش که در سال 1337 ساخته شده است به منظور گارگاه محسن مقدم استفاده می شد، هم اکنون محل نگه داری کتاب های محسن مقدم است که بیش تر در حوزه باستان شناسی و هنر می باشد و علاقه مندان می توانند از این کتابخانه جهت پژوهش های خود در حوزه های مرتبط استفاده کنند.

 

نمونه ای از کاشی کاری های باشکوه باغ موزه مقدم

 

در ضلع شمالی یکی از ساختمان های باغ موزه مقدم با عنوان ساختمان اربابی وجود دارد، که ایوانی با عنوان ایوان قاجار، در آن وجود دارد. از نکات جالب ایوان قاجار باغ موزه مقدم، وجود حوضچه مرمری کوچکی در این ایوان است که متعلق به حمام فتحعلی شاه می باشد.

 

ایوان قاجار و حوضچه مرمری مربوط به دوران قاجار

 

آب خارج شده از این حوضچه از طریق یک جوی باریک به داخلی استخری در حاشیه شمالی حیاط باغ موزه می ریزد. این استخر و محوطه اطراف آن توسط محسن مقدم و با الگو برداری از آب نماهای باغ الحمراء اسپانیا طراحی شده است.

 

نمایی از استخر زیبا باغ موزه مقدم

 

دیوار تجدد

حیاط های اندرونی و بیرونی با دیواری تشکیل شده از چند عدد ستون و تعدادی طاق بر روی آن ها، از هم جدا می شوند. از تزئینات روی این ستون ها می توان به کاشی ها و پایه ستون های حجاری شده همانند پایه ستون های کاخ چهل ستون اصفهان نام برد.

نکته جالب در مورد این پایه ستون ها این است که در زمان تخریب کاخ خواهر ناصرالدین شاه، این پایه ستون ها توسط محسن مقدم منتقل و در دیوار تجدد مورد استفاده قرار گرفتند. این دیوار باشکوه که دیوادر تجدد نام دارد توسط استاد برجسته هوشنگ سیحون طراحی شده است.

 

دیوار تجدد از اصلی ترین عناصر موجود در باغ موزه مقدم

 

تمامی بخش های نام برده و چندین بخش دیگر، در مجموع، باغ موزه ای باشکوه و ارزشمند را فراهم آورده اند که از هر نظر ارزش بازدید را دارد. خانه ای که از دید بسیاری از کارشناسان و گردشگران جهانی نه تنها با ارزش ترین خانه ایرانی بلکه با ارزش ترین خانه در سطح جهان محسوب می شود. تماشای باغ موزه مقدم از پیشنهاد های ویژه هتل یار برای گردشگری در تهران می باشد.

 

کافه و رستوران، از امکانات گردشگری موجود در باغ موزه مقدم می باشند